Pijpenwroeters en stoppers

Pijpenwroeters en stoppers

Een pijp was vroeger onlosmakelijk verbonden met een pijpenwroeter, het hulpmiddel waarmee men de pijpenkop schoonmaakte. Naast wroeter bestonden talloze andere benamingen die het gebruik van het voorwerp weerspiegelen, zoals pijpenpeuter, pijpenrooier, pijpenpluizer, pijpenkoter en pijpenkrabber. Regionale namen kwamen eveneens voor, waaronder pijpenreutelder, pijpenkeuter en pijpenkloker—waarvan die laatste waarschijnlijk de oudste is.

Pijpenwroeters waren niet exclusief voor Nederland; ze kwamen ook voor in onder andere Engeland en Duitsland. Toch zijn zilveren exemplaren daar veel minder gangbaar. In Nederland werd een pijpenstopper vrijwel altijd gecombineerd met een wroeter, vooral bij oudere exemplaren. Hierdoor kan gesteld worden dat de enkelvoudige zilveren pijpenwroeter een typisch Nederlands product is.

Wroeters werden vervaardigd uit uiteenlopende materialen, zoals zilver, koper, ijzer, parelmoer, walvisbalein, ivoor, been en diverse houtsoorten. Vaak werden deze materialen voorzien van zilveren monturen. Daarnaast waren pijpenwroeters regelmatig versierd met een motief dat verwees naar het beroep of de identiteit van de gebruiker—bijvoorbeeld een boer, bakker, visser, zeeman of smid. Zo kwam een scheepje bovenaan de wroeter veel voor, maar ook figuren zoals een hond, symbool voor trouw.

 Gebaseerd op informatie uit
B.W.G. Wttewaall – Nederlands klein zilver