Broekstukken

Broek-, klep- of klapstukken in de Nederlandse klederdracht

In veel Nederlandse klederdrachten hadden mansbroeken aan de voorkant een klep die werd vastgezet met twee opvallende knopen. Deze klep bedekte de opening van de broek en werd vastgemaakt met knopen die aan de broek zelf waren bevestigd.

In Volendam werden deze knopen klapstukken genoemd. Ze hadden vaak een kleinere tegenknoop aan de achterkant en soms werden er echte munten als klapstukken gebruikt — een gebruik dat tot in de 20e eeuw bleef bestaan.

In andere streken kregen de broekknopen een heel eigen vorm en versiering. Zo waren de broekstukken van Walcheren meestal plat, gemaakt van zilver met een getorste rand. Vanaf de 19e eeuw werden ook opengewerkte varianten populair. De kleinere versies, de klepstukken, kregen vaak hetzelfde decor als de grotere broekstukken. In de decors bestaat grote variatie.

De broekstukken van Zuid-Beveland waren meestal bol van vorm en bestonden uit twee aan elkaar gesoldeerde delen. Soms waren ze aan de achterkant opengewerkt met fijn filigreinwerk. Een bekend type toont zeven ruitvormige motieven aan de voorkant. Vergelijkbare stukken kwamen ook voor in Axel.

Op Urk droeg men een kleiner, bol model broekstukken, vaak versierd met Bijbelse voorstellingen. Deze werden ook gedragen bij de vroegere dracht van Zuid-Beveland.

Zulke religieuze of landschappelijke taferelen zijn tegenwoordig bijzonder gewild, omdat ze minder vaak voorkwamen.

In sommige gevallen zijn de broekstukken met een touwtje of veter aan elkaar verbonden. Dit was waarschijnlijk een praktische oplossing, bedoeld als vervanging voor een versleten zilveren beugel die oorspronkelijk de stukken met elkaar verbond.

Gebaseerd op informatie uit
B.W.G. Wttewaall – Nederlands klein zilver